Mare Nummer 25     25 maart 2010

25
Richard Gill: ‘Straks in Wassenaar ben ik een vrij man.’
FOTO: Marc de Haan
Schoenmaker, weg bij je leest!
Statisticus Richard Gill slaat brug tussen bèta’s en juristen

Maandag ontving hoogleraar mathematische statistiek Richard Gill een Distinguished Lorentz Fellowship, onder meer voor zijn inzet rondom de zaak Lucia de B. ‘Als ons poldertje maar droog is, is het goed.’

DOOR BART BRAUN Als we in Nederland de doodstraf kenden, zou hij zeker zijn opgelegd aan de Haagse verpleegster Lucia de B. Telkens als zij dienst had, gingen er patiënten dood, en dat kon toch geen toeval zijn, meende haar ziekenhuis. Lucia werd opgepakt en in 2004 veroordeeld voor zeven moorden en drie pogingen tot moord.

Wetenschapsfilosoof Ton Derksen en zijn vrouw Metta de Noo trokken zich het lot van de verpleegster aan. De bewijsvoering klopte niet, stelden ze vast. Onder Nederlandse statistici woedde toen al een discussie over de vraag hoe je met zo’n geval om moet gaan: hoeveel patiënten moeten er dood voordat iemand verdacht wordt?

Eén van die statistici was Richard Gill. In 2006 werkte hij in Denemarken aan een volslagen andere tak van statistiek, toen hij van een collega het boek van Derksen en De Noo toegeschoven kreeg. ‘Ik zag toen dat de statistiek een belangrijke rol speelde in de zaak, ook al was die vermomd als medische opvatting.’ De kans dat een onschuldige verpleegster ooit net zo veel dode patiënten in haar diensten heeft als De B. is ongeveer één op vijftig, rekende hij uit.

‘Ik ben toen steeds meer geïnteresseerd en betrokken geraakt bij wat er op dat gebied gebeurt. Er zijn veel leuke statistische problemen in de forensische statistiek. Als het stil was aan het Lucia-front kwam ik andere zaken tegen. Doordat ik bekend werd via kranten, benaderden advocaten mij met problemen die statistisch leken. Peter R. de Vries zat met een vraag over het bewijs in de zaak Tamara Wolvers. Het Openbaar Ministerie had allemaal losse sporen die elk op zich zwak waren. Maar allemaal samen creëerden ze wel een beeld. De rechter heeft daar toen het OM op de vingers getikt, dat ze de kans hadden laten lopen om die gegevens met elkaar te verbinden.’

Gill overbrugde de kloof tussen de abstracte wereld van de waarschijnlijkheidsberekening en de concrete uitkomsten van rechtspraak. Het leverde hem maandag een Distinguished Lorentz Fellowship op: de kans om een jaar lang ongestoord te werken in het wetenschapsretraite NIAS in Wassenaar. ‘Ik ga me daar vooral richten op de forensische statistiek, en het slaan van een brug tussen de exacte wetenschappen en de wereld van juristen. Juist statistici kunnen daar een belangrijke rol in vervullen, want we werken al honderden jaren interdisciplinair, en we zijn gewend te praten in termen van onzekerheid.’

‘Straks in Wassenaar ben ik gewoon een vrij man. Ik kan gewoon weer eens aan de slag met mijn onderzoek, en ’s middags lunchen met historici en juristen. Ik ga me niet terugtrekken uit de wereld, ik krijg juist de tijd om meer in de wereld te staan.’

Het bewijs tegen Lucia de B. bleek onhoudbaar. Het proces werd heropend, en vorige week woensdag eiste het Openbaar Ministerie vrijspraak. ‘Of ze dat zal krijgen dankzij of ondanks onze inspanningen, zullen we nooit weten’, verzuchtte Gill maandag op een symposium over de taakverdeling tussen media, wetenschap en recht. ‘We hebben vaak gehoord “Schoenmaker, blijf bij je leest.” Dat is een typisch Nederlandse poldermentaliteit. Als ons poldertje maar droog is, is het goed, want we kunnen toch niet over de dijk heenkijken.’ Dan neem je je verantwoordelijkheid niet, vindt Gill: ‘Wetenschappers mogen zich niet opsluiten in hun ivoren toren.’


Deel op Facebook

Tweet
Deel op Facebook