Mohammed Enait, de advocaat die niet wilde opstaan voor de rechter. In moslimlanden is opstaan voor de rechter ook gebruikelijk.
FOTO: ANP
Waar waren wij in het debat? Oprichter nieuw islaminstituut: soms riepen wetenschappers maar wat
Het Leiden University Centre for the Study of Islam and Society wil meer nuance in het moslimdebat. Oprichter en hoogleraar rechten Jan Michiel Otto: ‘Velen denken dat een islamitisch leger bezig is ons land te veroveren.’
DOOR ARJEN VAN VEELEN Zeer scherpe fatwa’s waren er uitgesproken, vernam Jan Michiel Otto deze zomer op een grote bijeenkomst in Jakarta. De twee grootse islamorganisaties in Indonesie hadden de infiltratie door radicale salafisten onderzocht, en hun leiders hielden nu het boek ten doop: De illusie van de islamitische staat. Ze veroordeelden daarin in harde bewoordingen die infiltratie.
De auteurs, vaak verbonden aan islamitische universiteiten, vonden die extremisten on-Indonesisch en een gevaar voor het land. Een belangrijk boek, indrukwekkende fatwa’s, vond Otto - maar in Nederland hoorde je er niks over.
De hoogleraar rechten is betrokken bij de oprichting van het nieuwe Leiden University Centre for the Study of Islam and Society (LUCIS). Eén van de doelstellingen van dat centrum is om wetenschappelijke kennis een grotere rol te geven in het debat over de islam.
Hoe zorg je dat feiten in plaats van meningen het debat bepalen?
‘Dat is lastig, ondervinden wij voortdurend. Een scherpe, schrille boodschap geeft immers mooie koppen. In de jaren na elf september plaatste het dagblad Trouw een tijd lang veel onevenwichtig negatieve stukken over de islam en moslims, ook van collega-wetenschappers. Ik vond dat pijnlijk om te zien. Zo ging het ook soms op wetenschappelijke conferenties, waar wetenschappers van naam gingen roepen dat een bepaalde bevinding niet waar was of een schande, om later per e-mail uit te leggen dat ze het niet zo bedoeld hadden, of je persoonlijk toe te vertrouwen dat ze die bevindingen of dat artikel eigenlijk heel goed vonden. Dat zijn geen hoogtepunten in je wetenschappelijke loopbaan.’
Hebben de genuanceerde wetenschappers zich de kaas van het brood laten eten?
‘Eén van de zaken die een aantal leden van LUCIS bindt is inderdaad die zorg: waar waren wij nou in het debat? Sommige collega’s, zoals Hans Jansen, waren duidelijk in beeld. Veel anderen niet. Soms was dat omdat ze vonden dat ze specialisten waren, en schroom voelden om over “de islam” te spreken. Met het LUCIS kunnen we de krachten van zulke specialisten bundelen, zodat we gezamenlijk kennis kunnen vergaren en verspreiden.’
Tijdens de ophef over Mohammed Enait, de advocaat die niet wilde opstaan voor de rechter, schreef u in de krant dat het in de moslimwereld ook gebruikelijk is om op te staan voor de rechter. Heeft die nuance gewerkt?
‘Ik hoop dat mijn artikelen lieten zien hoe in de moslimwereld om wordt gegaan met zulke vragen. Namelijk: vaak net als bij ons. Na ruim tien jaar stemmingmakerij denken veel mensen in Nederland dat zo’n advocaat Enait een vooruitgeschoven post is van een soort islamitisch leger dat bezig is ons land te veroveren. Dat is natuurlijk onzin, maar zo’n man, die aandacht zoekt, speelt daar handig op in. Hij zegt: “De islam schrijft mij voor te blijven zitten.” En opeens is zoiets een grote zaak in de media en komen er Kamervragen. Gelukkig horen we er nu niets meer over. Als ik daaraan heb bijgedragen, vind ik dat wel bevredigend.’
Ook de PVV wil op haar manier dat de feiten weer terug in het debat komen en lanceerde deze week de website Watkostdemassaimmigratie.nl.
‘Wil die partij feitelijke informatie over moslims of alleen negatieve informatie? Let op, de vraag is niet: wat kost de massa-immigratie en wat levert het op? Kennelijk wil men alleen een negatief antwoord. Tja, Wilders houdt velen bezig. Hij was ook degene die met Hirsi Ali felle druk uitoefende op onze regering om de oorlog in Irak te steunen. Ik herinner me daarover nog een stuk in Trouw. Misschien moet de PVV nog een site openen: WatkostdeoorloginIrakenwatwildeWildersdaarookweer.nl.’
Openingsconferentie LUCIS met o.a. Job Cohen, Jaap de Hoop Scheffer, en Dalia Mogahed (adviseur van president Obama). 14 oktober, zie: Lucis.leidenuniv.nl
