Mare Nummer 17     21 januari 2009

17
Jamie McCartneys kunstwerk Design A Vagina bestaat uit 40 in gips gegoten vulva’s – onder meer van een transseksueel, een maagd, een pornoster en een oma van 65. Wie zelf een afgietsel wil maken, kan zich melden op www.brightonbodycasting.com. [Meer informatie]
FOTO: Jamie McCartney
Als te groot niet te groot is
Hoe gaan artsen om met patiënten die een schaamlipverkleining willen?

Slechts een heel klein gedeelte van de vrouwen die om een schaamlipverkleining vragen, heeft daadwerkelijk te grote schaamlippen. Hoe ga je als arts om met zo’n verzoek? Leidse gynaecologen werkten mee aan een landelijke richtlijn.

DOOR BART BRAUN ‘Toen ik opgroeide, had ik het idee dat er iets helemaal mis was met mijn schaamlippen’, vertelt de twintigjarige ‘Cecile’. ‘Allemaal rimpels, en de kleine schaamlip was groter dan de grote. Terwijl ik in de bladen en zelfs in mijn biologieboek alleen maar strakke kinderkutjes zag. Na het fietsen deed het pijn, en ik voelde me heel onzeker bij mijn eerste vriendje. Ik was al aan het sparen voor een operatie, toen mijn oudere zus me vertelde dat alle vrouwen er van onder zo uitzien.’

Philomeen Weijenborg, gynaecologe bij het Leids Universitair Medisch Centrum, kent het verhaal: ‘Ik heb een hele map met brieven uit de Yes, de Fancy en meer van dat soort bladen.’ Blijkbaar zijn er nogal wat vrouwen die geen idee hebben hoe de vrouwelijke geslachtsdelen eruit horen te zien.

Daarmee zijn ze in goed gezelschap: ‘De meeste gynaecologen weten niet welke breedte van de schaamlippen “te breed” is’, schreven Weijenborg en haar Apeldoornse collega Marieke Paarlberg onlangs in het vakblad Journal of Psychosomatic Ostetrics & Gynecology (JPOG). Ze vervolgen: ‘Ook kan hij of zij niet bepalen of de klachten van de patiënte verklaard worden door de breedte van haar labia. Er bestaat geen evidence based vakliteratuur over dit onderwerp.’

Toch meldde de afgelopen jaren een groeiende groep vrouwen zich bij de huisarts, gynaecoloog of plastisch chirurg met klachten waarvan ze denken dat die veroorzaakt worden door te grote schaamlippen. Een aantal van hen vraagt om een chirurgische correctie. In Nederland lijkt het overigens sinds kort weer af te nemen, nu zorgverzekeraars strengere voorwaarden stellen ten aanzien van vergoeding van een dergelijke ingreep. Weijenborg: ‘De klachten? Pijn bij het vrijen, moeten spreiden van de schaamlippen bij gemeenschap, pijn na het fietsen, niet naar de sauna durven, geen vriendje durven nemen. Sommigen zijn er zo mee bezig dat ze er depressief van worden.’

Voor de duidelijkheid: er bestaat wel degelijk zoiets als een echt te grote schaamlip, en vrouwen die dat hebben zijn gebaat bij een verkleining. ‘Maar ze zijn heel zeldzaam’, aldus Weijenborg. ‘Het gaat echt heel erg over wat de vrouw in haar hoofd heeft zitten.’

Wat moet een arts nou met zo’n patiënte? Juist over die vraag publiceren Weijenborg en haar collega’s regelmatig. Zij werkten ook mee aan landelijke richtlijnen voor beroepsgenoten voor operaties aan de vrouwelijke genitaliën. Die zijn sinds medio vorig jaar officieel van kracht.

‘In onze kliniek proberen wij de vraag “Wilt u een stukje van mijn schaamlippen afknippen?” in een breder kader te plaatsen’, zo schreven de Leidse gynaecologen een paar jaar geleden in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. ‘Zo wordt specifiek aandacht besteed aan de reden voor patiëntes verzoek op dit moment, aan haar klachten, haar gedachten en gevoelens in relatie tot de klachten, en aan de gevolgen ervan voor haar relaties met anderen en voor seksualiteit.’

Daarna is het tijd voor een gezamenlijk onderzoek, met een spiegeltje erbij. Weijenborg: ‘Soms hebben ze nog nooit gekeken, of zijn ze terughoudend om te kijken.’ Met een wegwerplineaaltje wordt vervolgens nagegaan of de perceptie van de patiënte iets met de werkelijkheid te maken heeft.

‘Een breedte van vijf centimeter voor de kleine schaamlip, gemeten vanaf de opening van de vagina tot aan het wijdste punt, is in elk geval nog normaal’, aldus Weijenborg. ‘Als iemand dan wel klachten heeft, moet je samen kijken wat je kan doen. Uitleggen over de anatomie en hoeveel variatie daarin zit, helpt soms al.’ Soms helpt ook een ander zadel of ander ondergoed al. ‘Als mannen genitaal ongemak ondervinden op een fiets of met strak ondergoed, vinden ze daar meestal een andere oplossing voor dan een chirurgische verkleining van hun geslachtsdelen’, merkt het artikel in het JPOG droogjes op.

‘Als iemand dat dan toch wil, moeten ze het vooral doen’, stelt Weijenborg. ‘Maar niet op kosten van de gezondheidszorg.’ Dan moet het op eigen kosten bij de plastisch chirurg. Dat kost zo’n 1500 euro, al zijn er prijsvechters die het voor 900 doen. Er is nauwelijks onderzocht wat de mensen die daar geopereerd zijn vinden van hun nieuwe lippen; maar in de ene studie die bestaat gaf slechts tien procent van de vrouwen aan ‘ontevreden’ te zijn met het resultaat.

Weijenborg: ‘En die zie ik dan weer. Als je iets doet, kan er ook iets misgaan. Je moet dan dus wel een goede reden hebben om het te gaan doen.’

De artsen zijn er dus over uit hoe ze met het probleem om moeten gaan. Maar waar komt het probleem vandaan? Waarom hebben zoveel vrouwen een verkeerd beeld van hoe een kut eruit hoort te zien? ‘Ik weet het echt niet’, verzucht Weijenborg. ‘Scheren speelt een rol. De blaadjes spelen een rol. En het feit dat het kan speelt mee; je kunt nu zoveel sleutelen. Er is niet één reden die ervoor zorgt dat mensen zo gaan denken, het is een combinatie.’


Deel op Facebook

Tweet
Deel op Facebook